11-04-2022 | Ecologie
In maart start het broedseizoen van vogels welke globaal van maart t/m augustus loopt. De aanwezigheid van in aanbouw en/of in gebruik zijnde nesten is hiervoor leidend. Als er een nest gebouwd wordt, is deze dus al beschermd. Bij werkzaamheden vormen broedvogels soms een groot risico. Bijvoorbeeld wanneer een werkterrein is gelegen in een geschikt habitat voor broedvogels, zoals wanneer er bosschages, oevers, rietstroken of bomen aanwezig zijn. In dit artikel gaan we in op de bescherming van broedvogels in Nederland en geven we aan waarmee u binnen uw project rekening moet houden tijdens het broedseizoen.
Volgens de Omgevingswet is het verboden om nesten van vogels opzettelijk te beschadigen, vernietigen of weg te nemen (art. 11.37, lid 1 onder b van het Bal). Ook mogen vogels niet (opzettelijk) verstoord worden wanneer er sprake is van invloed op hun gunstige staat van instandhouding van de betreffende vogelsoort (art. 11.37, lid 1 onder d van het Bal). Dit houdt grofweg in dat het broedsucces van vogels met een ongunstige staat van instandhouding niet mag afnemen door toedoen van de werkzaamheden. Nesten van sommige vogels zijn jaarrond beschermd, bijvoorbeeld van huismussen, kerkuilen en verschilldende roofvogels. Voor welke soorten dit geldt, verschilt per provincie. Voor deze nesten geldt dat ze nooit zonder vergunning opzettelijk vernietigd, beschadigd of weggenomen mogen worden en dat de functionele leefomgeving ook niet aangetast mag worden.
Het broedseizoen loopt ‘globaal’ van maart t/m augustus. Wanneer vogels precies broeden, verschilt per soort en is afhankelijk van de weersomstandigheden. Bij zachte winter starten sommige soorten al vroeg met nesten bouwen. Een aantal soorten start sowieso al voor maart met broeden, zoals de bosuil en blauwe reiger. Er kunnen daarom al vroeg in het jaar risico’s door broedvogels ontstaan voor geplande werkzaamheden. Wordt er een nest op een werkterrein gemaakt, dan heeft dit tot gevolg dat er op deze locatie niet gewerkt mag worden tot de broedvogel met zekerheid is uitgebroed. Dit kan meer dan een paar maanden duren wanneer vogels ook een tweede en derde legsel in het nest maken en kan dus voor veel vertraging zorgen. Klik hier om ons artikel te lezen over de looptijd van het broedseizoen.
Vogels houden onze kalender dus niet aan, daarom is het verstandig op tijd preventieve maatregelen te treffen om broedgevallen in het werkgebied te voorkomen en zo de risico's te beperken. Dit kan bijvoorbeeld door (bij voorkeur) voor maart en altijd na een vrijgave (zie hieronder), aanwezige vegetatie te snoeien of verwijderen en graslanden kort te maaien en te houden zodat locaties minder geschikt zijn als broedplek. Ook kunnen er vogelwerende middelen worden ingezet om vogels extra te verjagen, zoals speciale lasers. Is de kans op nesten echt groot, bijvoorbeeld in havens waar veel meeuwen broeden, dan kan er geadviseerd worden om iemand met een speciaal hiervoor getrainde hond in te zetten. De beste preventieve maatregel is natuurlijk de werkzaamheden te plannen buiten het broedseizoen!
In het broedseizoen is het belangrijk om ecologische vrijgaven/schouwrondes uit te voeren kort voor de start van nieuwe werkzaamheden of van werkzaamheden op voor werkzaamheden op een nieuwe locatie. Bij een vrijgave wordt het toekomstige werkterrein en de directe omgeving op de aanwezigheid van nesten geïnspecteerd. Veel nesten vallen niet op doordat ze goed gecamoufleerd en/of beschut gelegen zijn. Onze ecologen zijn het gewend om goed te kijken en houden ook het gedrag van vogels en aanwezige sporen in de gaten om de aanwezigheid van (mogelijke) nesten in kaart te brengen. Soms vereist dit dat er langdurige observaties gedaan moeten worden om vast te stellen waar een nest gelegen is, bijvoorbeeld door te observeren of er voedselvluchten plaatsvinden.
We voeren vrijgaven altijd zo kort mogelijk van te voren uit omdat er anders nieuwe nesten gebouwd kunnen worden in de periode tussen de vrijgave en de start van werkzaamheden in. Tijdens vrijgaves wordt er ook gekeken naar de aanwezigheid van andere beschermde soorten zodat hier ook rekening mee gehouden kan worden.
Als er nesten worden aangetroffen, advieseren onze ecologen wat er mogelijk is met betrekking tot de uitvoering van de voorgenomen werkzaamheden. Verstoring door de werkzaamheden met wezenlijke invloed is op de staat van instandhouding van de betreffende vogelsoort, moet voorkomen worden. Hiervoor wordt vaak een minimale verstoringsafstand aangehouden waarbij er in een zone rondom een nest niet gewerkt mag worden. Hoe groot deze zone is, verschilt per vogelsoort en per situatie en wordt daarom los beoordeeld. Het aanhouden van een verstoringsvrije zone kan ook geadviseerd worden voor nesten buiten werkterreinen, welke wel binnen de invloedsfeer van werkzaamheden liggen. Op deze manier wordt het voorkomen dat vogels hinder ondervinden van de werkzaamheden waardoor ze zich succesvol kunnen voortplanten en er geen sprake is van het overtreden van verbodsbepalingen.
Indien nesten op locaties liggen waar gewerkt moet worden, moeten deze werkzaamheden uitgesteld worden totdat een ecoloog verklaard heeft dat nesten niet meer in gebruik zijn. Het nest dient in dat geval niet jaarrond beschermd te zijn. In het laatste geval is er mogelijk een omgevingsvergunning nodig. Doordat vogels soms een tweede of zelfs derde legsel hebben, kan het een tijd duren voor de werkzaamheden hun doorgang kunnen vinden. Daarom adviseren wij altijd om buiten het broedseizoen te werken of om voor aanvang van het broedseizoen preventieve maatregelen te treffen om zo de kans op broedgevallen in en om werkterreinen te minimaliseren.
Indien u van plan bent een project uit te voeren in het broedseizoen (globaal maar t/m augustus) is het verstandig tijdig advies in te winnen op het gebied van ecologie. Dit kan bijvoorbeeld door een quickscan uit te laten voeren. Hierin wordt vastgesteld of een locatie geschikt is als broedlocatie en of er jaarrond beschermde nesten op de locatie of in de omgeving aanwezig zijn. Ook wordt er beoordeeld of er andere beschermde dier- en plantensoorten voorkomen binnen de invloedsfeer van uw voorgenomen werkzaamheden. Hierdoor kunnen er op tijd maatregelen getroffen worden of kan er op tijd een vergunning worden aangevraagd, indien nodig. Door op tijd te handelen voorkomt u uitstel van uw werkzaamheden en overtreding van de Omgevingswet. Extra fijn voor de vogels, gezien ze veel investeren in hun voortplanting en het helaas slecht gaat met veel soorten.
Wilt u hier meer over weten? Neem dan contact op met onze afdeling ecologie voor meer informatie over inspecties i.v.m. broedvogels en andere beschermde soorten, wij zijn u graag van dienst!